Sử dụng công cụ tra cứu nhanh!

Ví dụ: Suc khoe, bệnh tiểu đường, bệnh MERS

Tổng quan các thông tin về bệnh quai bị cần biết

Bệnh quai bị hay còn được gọi trong dân gian với cái tên khác là bệnh má chàm bàm, là một bệnh toàn thân được nhận biết bằng dấu hiệu sưng một hay nhiều tuyến nước bọt, thường gặp nhất là các tuyến mang tai. Trong bài viết này chúng ta cùng tìm hiểu:

  1. Nguyên nhân
  2. Triệu chứng
  3. Biến chứng
  4. Điều trị
  5. Dự phòng
  6. Chú thích
Tổng quan các thông tin về bệnh quai bị cần biết
Tổng quan các thông tin về bệnh quai bị cần biết

Nguyên nhân

  • Virus ARN thuộc Rubulavirus thuộc họ Paramyxoviridae là nguyên nhân gây nên bệnh quai bị.
  • Các nguyên nhân khác gây viêm tuyếm mang tai gồm virus vùi hạt cự bào (cytomegalovirus-CMV),  virus cúm A (influenza A virus), virus á cúm type 1 và 3, coxsackievirus, virus gây suy giảm miễn dịch ở người (Human Immunodeficiency Virus-HIV), virus ruột (enterovirus), tụ cầu khuẩn, và các Mycobacterium không gây lao khác.
  • Một vài lý do gây viêm tuyến mang tai hiếm gặp khác có thể liệt kê như: do ăn nhiều tinh bột, thiouracil, phản ứng thuốc (phenylbutazone, các thuốc chứa iốt) và các rối loạn chuyển hóa (như bệnh đái tháo đường, suy dinh dưỡng và xơ gan).

Một người có thể bị bệnh quai bị 2 lần.

Triệu chứng

  • Cảm thấy khó chịu, nhức đầu, sợ gió, đau trước tai. Tiếp đến một bên tuyến mang tai bắt đầu sưng, rồi khoảng 2 – 3 ngày hôm sau lan sang bên kia. Vị trí mang tai sưng đau nhưng không tấy đỏ mà da bóng lên, không hoá mủ,  ấn không lún, lỗ ống Stenon hơi tấy lên, họng hơi đỏ.
  • Một số tuyến nước bọt khác cũng có thể có viêm, nhưng hiếm khi đơn độc. Thời gian sốt có thể lên đến 40 độ. Thơi gian lui bệnh phần lớn là sau 1 tuần.

Biến chứng

    • Có thể người bệnh bị viêm tinh hoàn: Biểu hiện là có sốt trở lại với nhiệt độ người bệnh là từ 39 – 40 dộ. Một bên tinh hoàn sưng to, tấy đỏ lên, , đau. Có thể gây vô sinh nếu cả hai bên đều sưng. Bệnh sẽ hết sau 10 ngày nhưng phải 2 tháng sau mới bíêt rõ có bị teo hay không. Đối với phụ nữ có thể có viêm buồng trứng.
    • Có thể bị viêm màng não, tuỵ tạng và viêm não nhưng hầu hết đều tự khỏi và không để lại di chứng trong vài ngày.
    • Cần phải phân biệt với viêm tuyến hoá mủ do tạp khuẩn hay gặp trong bệnh thương hàn, nổi hạch ở cổ, nhọt ống tai, , sỏi trong ống Stenon (hiếm) viêm xương hàm

 

  • Sau giai đoạn khỏi bệnh, hoặc tiêm văcxin thường cơ thể có miễn dịch kéo dài.

Điều trị

Hiện không có thuốc đặc trị bệnh quai bị mà chủ yếu điều trị triệu chứng.

  • Với thể viêm tuyến mang tai
  • Dùng nước súc miệng với tỷ lệ pha là: Nước muối 0,9%, dung dịch Axit Boric 5%.
  • Hạ sốt nếu sốt quá cao, giảm đau (Paracetamol), An thần nhẹ (seduxen,rotunda), dùng các vitamin B vàC, ăn thức ăn dạng lỏng, có thể uốn nước chanh và cam.
  • Người bệnh cần được nằm nghỉ tại giường, hạn chế đi lại. Đặc biệt là trong khoảng thời gian còn sốt, còn sưng tuyến (thời gian này thường là từ 7-8 ngày đầu). người bệnh cần được cách ly tối thiểu 10 ngày.

 

    • Với thể viêm tinh hoàn
    • Bệnh nhân cần phải nằm nghỉ tại giường khi còn sưng đau. Mặc quần trong để treo tinh hoàn.
    • Biện pháp giảm đau: Chườm đá, uống paracetamol 0,5´1 viên/lần, uống 2 đến 3 lần /ngày; nên uống lúc no, cách 6 giờ uống 1 lần, dùng thuốc  3-4 ngày.

Trong trường hợp dùng paracetamol mà vẫn không đỡ có thể dùng thêm codein với liều 30 mg-60mg/ngày cho người lớn (chỉ dùng 2-3 ngày) hoặc efferalgan-codein 1viên/lần x 2-3 lần/ngày

  • Biện pháp giảm viêm: dùng Cortanxyl 20mg-30mg/ngày chia 2 lần uống lúc no, dùng 3-4 ngày. Sau khi tinh hoàn đỡ sưng đau có thể dùng vitamin E 400mg 1 viên/ngày từ 1-2 tháng để tăng sinh tinh trùng.

Dự phòng

  • Nên cách ly bệnh nhân từ 10-21 ngày nếu thấy cần (thường là 10 ngày).
  • Cần đeo mạng khi tiếp xúc với bệnh nhân.
  • Đối với phụ nữ có thai, nếu bị bệnh thì nên được tiêm Globulin miễn dịch đặc hiệu, liều 0,3 mg/kg, dùng 1 liều tiêm bắp duy nhất.
  • Dùng Vacxin sống giảm hoạt (thường kết hợp với các vacxin khác như sởi…).
  • Liều 0,5 ml/tiêm dưới da một lần duy nhất phòng bệnh cho các bệnh nhân chưa có miễn dịch (trẻ em và đặc biệt cho người chỉ có một tinh hoàn, nghe kém). Vacxin cho miễn dịch tốt, không có tai biến. Bảo vệ được 3 năm đến 5 năm.

Chú thích

Bài viết về bệnh quai bị có sử dụng tài liệu tham khảo tại:

  1. Mumps
  2. webmd
  3. Rubulavirus

Bài viết liên quan